Herhalende situaties zijn geen pech

Er is een moment in bijna elk traject dat iemand zegt: ik snap het niet.

Niet hoe het patroon werkt. Dat snappen ze inmiddels. Maar waarom het patroon er steeds weer is. Waarom de collega die hen triggert zo verdacht veel lijkt op de vorige. Waarom elke relatie op hetzelfde knelpunt stuit. Waarom ze in vriendengroepen of gezinnen keer op keer op dezelfde plek terechtkomen.

Ze zeggen het met een mengsel van frustratie en vermoeidheid: ik ben er zo klaar mee. Wanneer stopt dit nou?

Ik geef ze dan een antwoord dat ze niet verwachten. Niet: dit stopt als je het patroon doorbreekt. Maar: dit herhaalt zich omdat het iets wil. En zodra je begrijpt wat het wil, verandert alles.

Het perspectief

Er is een manier van kijken naar herhalende situaties die ik niet als absolute waarheid presenteer, maar als lens. Een lens die iets laat zien wat de meeste andere brillen niet laten zien.

De gedachte is deze: situaties die zich blijven herhalen, doen dat niet toevallig. De ziel trekt ze aan. Steeds opnieuw biedt het leven een kans om iets te ervaren op een bewust niveau. Een kans om een andere keuze te maken dan de automatische. Een kans om te leren wat er nog niet is geleerd.

Maar het bewustzijn was er niet. En dus werd de kans gemist. Niet door falen. Niet door domheid of zwakte. Maar omdat de automatische piloot het overnam, zoals hij altijd overneemt wanneer het patroon oud genoeg is en het zenuwstelsel snel genoeg.

De situatie keert terug. In een ander jasje, met andere mensen, in een andere context. Maar met dezelfde lading. Dezelfde emotie. Dezelfde plek in het lichaam. Dezelfde reactie.

Dat is geen pech. Dat is een uitnodiging die nog niet beantwoord is.

Wat dit perspectief met verantwoordelijkheid doet

Dit is het punt waar mensen soms terugdeinzen. Want het klinkt alsof je zegt: je hebt dit zelf veroorzaakt. Of: je bent schuldig aan wat er met je is gebeurd.

Dat is niet wat ik bedoel. En ik wil het heel precies zeggen, want dit is te belangrijk om weg te glijden in misverstand.

De pijn van destijds was echt. De ervaringen die patronen hebben gevorm, zijn echt. Het was niet jouw schuld dat ze zijn gebeurd. Een kind heeft geen keuze in de omgeving waarin het opgroeit.

Maar als volwassene heb je wel een keuze in hoe je je tot die ervaringen verhoudt. Niet de keuze om de pijn weg te maken, maar de keuze om de betekenis ervan te veranderen. En dat is precies wat dit perspectief biedt.

Zolang een herhalende situatie wordt gezien als iets wat je overkomt, ben je afhankelijk van de buitenwereld om het te stoppen. Je kunt alleen hopen dat de mensen om je heen veranderen. Of dat de situaties ophouden. Maar dat is nooit wat er gebeurt.

Zodra je ziet dat de situatie een uitnodiging is, verschuift de vraag. Niet: waarom doet dit mij dit aan? Maar: wat wil dit mij laten zien? Niet: wanneer stopt dit? Maar: welke keuze heb ik hier nog niet gemaakt?

Dat is verantwoordelijkheid. Niet als verwijt, maar als bevrijding.

Hoe je het patroon in de herhaling ziet

Een van de krachtigste oefeningen die ik ken, is de reeks bekijken in plaats van het incident.

Niet: wat deed die collega gisteren? Maar: wat is de structuur van de situaties waarin ik mij keer op keer hetzelfde voel? Niet: wat is er mis met mijn relatie? Maar: welke lading keer ik op keer terug in relaties, ongeacht de persoon?

Die structuur is de informatie. Niet de aanleiding, maar de herhaling. Want een patroon dat één keer optreedt, kan toeval zijn. Een patroon dat zich in je werk, je relatie, je vriendschappen en je familiecontacten voordoet, is geen toeval meer. Dan is het structureel. Dan is het van jou.

En wat van jou is, kun je veranderen. Dat is precies waarom het zo waardevol is om het te zien.

De verschuiving van slachtoffer naar eigenaar

Er is geen vriendelijkere manier om dit te zeggen, dus ik zeg het direct: zolang je herhalende situaties ziet als bewijs dat het leven jou tekendoet, ben je slachtoffer van je eigen patroon. Niet als oordeel. Als beschrijving.

Slachtoffer zijn van je patroon is begrijpelijk. Het is ook uitputtend. Want er is altijd een reden buiten jezelf die je ervan weerhoudt om anders te kiezen.

Eigenaar worden van je patroon is iets anders. Het betekent niet dat de pijn minder echt was. Het betekent dat jij de enige bent die de volgende stap kan zetten. Dat jij de sleutel hebt.

Dat besef is soms zwaar. Maar het is ook het moment waarop iets echts mogelijk wordt.

Wat de uitnodiging vraagt

De uitnodiging die herhalende situaties bieden, vraagt één ding: aanwezigheid. Niet oplossen. Niet analyseren. Maar aanwezig zijn in de situatie op een manier die je daarvoor niet was.

Dat kan zijn: de grens stellen die je altijd hebt vermeden. De emotie toelaten die je altijd hebt weggedrukt. De kwetsbaarheid tonen die je altijd hebt verborgen. De verbinding zoeken die je altijd hebt afgeweerd.

De specifieke vorm verschilt per persoon en per patroon. Maar de beweging is altijd dezelfde: van automatisch naar bewust. Van reageren naar kiezen. Van patroon naar vrijheid.

Herhalende situaties zijn geen pech. Ze zijn de meest geduldige leraren die je kent. Ze komen terug, keer op keer, totdat je klaar bent om te zien wat ze brengen. En als je dat eenmaal ziet, verdwijnen ze. Niet omdat het leven opeens makkelijker is, maar omdat de les is geland.

Auteur

Yordi de Bruin

Yordi (be)studeerde van alles, waaronder elektrotechniek. Een achtergrond die mede bepaalt hoe hij denkt: hij zoekt altijd naar het onderliggende probleem van het probleem. Hij test, observeert, valideert en verfijnt, totdat iets echt klopt. Dit zie je ook terug in zijn ondernemerschap; hij richtte eerst Zwier en later ook Wij zijn Bloei op. Die manier van denken nam hij mee toen hij zich ging verdiepen in persoonlijke transformatie, ademwerk en het zenuwstelsel. Niet vanuit een cursus of een opleiding die hij kon kopen, maar vanuit de vraag: wat is er werkelijk nodig voor blijvende verandering? Jarenlang begeleidde hij mensen in intensieve meerdaagse programma's. Hij zag wat werkte en wat niet. Wat mensen in echte beweging bracht, en wat ze alleen het gevoel gaf dat er iets veranderd was. Uit die ervaring bouwde hij Guided Breath: een methode die het lichaam serieus neemt, zonder het hoofd te vergeten. Zijn missie is 'de weg voorbereiden'. Niet zelf de stap zetten voor een ander, maar de ruimte maken zodat diegene dat zelf kan. Hij is pas tevreden als er iets werkelijk verschoven is. Guided Breath is het resultaat van duizenden sessies en een voortdurende bereidheid om zijn eigen aannames ter discussie te stellen. Niet klaar. Nooit klaar. Maar wel steeds echter.